If you don't know history...

Geschiedenisleraren op de middelbare school benadrukken altijd het belang van hun vak. "Je moet weten waar we vandaan gekomen zijn!" Destijds vond ik het maar ingewikkeld, al die losse jaartallen. De samenhang was voor mij ver te zoeken en causale verbanden tussen gebeurtenissen zag ik niet direct. Gelukkig is dit later wel verandert toen ik 'In Europa' keek van de VPRO. Ik kreeg overzicht en daardoor inzicht. 

 

Deze week kreeg ik opnieuw geschiedenisles en dit keer bespraken we een stukje oorsprong van mijn vakgebied. Bij Jabbla in België kreeg ik samen met Ellen Elings van TalkActive uitleg over de oorsprong van hun softwareprogramma voor spraakcomputers Mind Express. 

In de jaren '80 studeerde Bart Noe af aan de universiteit van Gent en daar ontmoette hij de vader van een meisje dat communiceerde met Bliss symbolen. Bliss symbolen maken gebruik van een aantal basale tekens die samengesteld een nieuwe betekenis weergeven. In 1999 verscheen er een artikel over Bliss in Onze Taal. O.a. op Revalidatiecentrum De Trappenberg werd er heel veel gebruik gemaakt van deze symbolen. 

"Wij willen een veilige wereld waar alle jonge mensen onder
goede begeleiding alles wat ze goed kunnen schitterend kunnen
ontwikkelen en ze nu en morgen te gebruiken om elk van jullie te helpen
 in een geest van solidariteit, vertrouwen en wederzijds respect"

De vader daagde de pas afgestudeerde Bart Noe uit om spraakuitvoer toe te voegen aan de symbolen en zo geschiede. Bart ging aan het werk en de voorloper van de hedendaagse Mind Express software werd geboren. Het grote bord, also known as spraakcomputer, diende ruim 25 jaar geleden tegelijkertijd als tafelblad op de rolstoel van het meisje. Het gaf haar een stem en de mogelijkheid om uiting te geven aan haar persoonlijkheid. 

Bart Noe van Jabbla.com

Toch waren de 'slechts 378 vakjes' verdeeld over 21 kolommen en 18 rijen niet voldoende. Men zocht verder en zo ontstond de mogelijkheid om aan elke knop 3 niveaus toe te kennen. Het totaal aantal woorden groeide zo naar 1134. Na deze eerste computer ontwikkelde men een tweede versie en zodra de mogelijkheid zich voor deed maakten ze in de jaren '90 van de vorige eeuw de overstap naar 'tablets' met een touch screen. Met de techniek van hun eerste spraakcomputer in het achterhoofd ontstond Mind Express. Over de jaren heen is er natuurlijk veel ontwikkeld, maar in Mind Express kun je nog altijd 3 verschillende boodschappen aan 1 knop toekennen en zo bijvoorbeeld schakelen tussen de 1e persoon enkelvoud, 2e persoon enkelvoud en 1e persoon meervoud, 'ik, jij, wij'. Je hebt hiervoor op 1 pagina dan slechts 2 knoppen nodig en dat geeft ruimte voor een ander woord. 

Na de geschiedenisles hebben Ellen, Bart en ik ons gericht op de tegenwoordige tijd en de toekomst. Samen werken we toe naar de vertaling van de papieren PODD boeken naar het Nederlands. Nog dit jaar zullen de eerste boeken beschikbaar komen. En daarna willen we dat er ook een digitale versie beschikbaar komt zodat deze in combinatie met de papieren boeken gebruikt kan worden om niet- of nauwelijks sprekende mensen en stem te geven. 

Wachten op mogelijkheden.

Op de vroege ochtend van donderdag 23 april reis ik af naar Gent in België. Helaas staat er bij Antwerpen een fikse dagelijkse file en ook op het laatste stuk van Antwerpen naar Gent wordt me de kans geboden mijn geduld te oefenen. Het doet me denken aan hoe ouders van een zorgintensief kind in Nederland regelmatig moeten wachten in ziekenhuizen, op de levering van een benodigd hulpmiddel dat is aangevraagd bij de zorgverzekeraar en soms op zorgprofessional zoals ik (sorry!). Bij al dàt wachten stelt mijn wachten in de file niet veel voor. Ik ken de bestemming en mijn navigatiesysteem vertelt me dat ik met slechts een uur vertraging aan zal komen bij REVA Gent. REVA Gent is wat de Support Beurs is in Nederland. 

Rond half 12 arriveer ik uiteindelijk op het zonnige parkeerterrein De grote hallen zijn ook hier gevuld met talloze stands met rolstoelen, scootmobielen, badbrancards, reisorganisaties, aangepaste auto's, tilliften, trapaanpassingen, flexibele keukens etc. Even loop ik rond en laat ik de indrukwekkende hoeveelheid op me inwerken. De standhouders zijn vriendelijk en hebben meer dan genoeg glimlachjes en knikjes voor alle beursbezoekers. 

Ik zoek een Belgische leverancier van communicatiehulpmiddelen, de eerste die ik tegenkom is de stand van HMC. Met een van de adviseurs heb ik een goed gesprek over de mogelijkheden van de Tobii I-12 en wederzijdse ervaringen met 2 verschillende softwarepakketten, te weten: Tobii Communicator en Mind Express 4. Beiden hebben voor en nadelen en in Wallonië heeft men van oudsher een voorkeur voor TC, terwijl men in Vlaanderen vaker kiest voor ME4. Naast de Tobii-12 staat in dezelfde stand een Tellus 4 met daaronder een Eyetech TM4. De leverancier legt uit dat ze de Tellus soms ook leveren in combinatie met de PCEye GO. Op de Tellus 4 is dezelfde paginaset geopend en ik probeer 'm even uit. Als ik stil blijf zitten, dan kan ik ook met deze spraakcomputer goed bedienen met mijn ogen. In tegenstelling tot de computers die ik tot nu toe gebruikt heb, geeft de Eyetech de gebruiker ook nog de mogelijkheid om een selectie te maken middels knipperen (nadrukkelijk ogen sluiten) of klikken op een externe schakelaar. 

De Tellus 5 in combinatie met de TM4 Mini.

Op een volgende stand probeer ik de Eyetech TM4 Mini uit. De TM4 Mini laat met twee groene lichtjes zien of mijn ogen goed zichtbaar zijn.  De adviseur van Jabbla herkent me nog van de stand op ISAAC 2014 te Lissabon en we praten door over onze ervaringen met spraakcomputers voor o.a. kinderen met het Rett syndroom en algemene ontwikkelingen. Dan laat hij mij de nieuwste versie van de Tellus zien, de Tellus 5. Deze is lichter dan de Tellus 4 en heeft een nieuw uiterlijk en meer capaciteit. De TM4 Mini geeft me net als de TM4 de mogelijkheid om middels knipperen een vakje te selecteren. 

Aan het einde van de middag keer ik terug naar de stand van HMC om o.a. de aanwezige accountmanager van TobiiDynavox nog te spreken. We praten over ontwikkelingen die in de nabije toekomst verwacht worden en raken met de adviseur aan de praat over de levertijd van hulpmiddelen in België. De adviseur vertelt me dat ze in het geval van een passing voor een oogbestuurder computer altijd de Tellus en de Tobii meeneemt. Ze probeert beiden uit en op basis van de passing krijgt de gebruiker het hulpmiddel nog 2 weken op proef. Na een geslaagde proefperiode schrijft de adviseur samen met een betrokken behandelaar een uitgebreide onderbouwing voor het overheidskantoor dat in België de verstrekkingen regelt. Het hele pakket wordt opgestuurd en dan moet de aanvrager wachten. Heel lang wachten. Met een beetje geluk krijgt de aanvrager binnen 14 maanden (!) een reactie. Dit geldt voor zowel voor de aanvraag voor een iemand met ALS, als een kind met bijvoorbeeld het Rett syndroom. Het lijkt me voor de persoon met een meervoudige communicatieve beperking en diens omgeving, de wachtende partij moeilijk te verkroppen dat ze het nog een jaar lang zonder de extra communicatie mogelijkheden moet stellen. Gelukkig duurt het in Nederland niet meestal niet zo lang en reageren goede verzekeraars soms zelfs binnen 10 dagen op de aanvraag van een communicatiehulpmiddel. Bij het wachten van onze zuiderburen, stelt het wachten op een spraakcomputer in Nederland niet zo heel veel voor. We mogen ons gelukkig prijzen dat de meeste Nederlanders nog steeds even oud zijn als op de dag van aanvragen, op het moment dat het benodigde hulpmiddel krijgen. 

Op de terugweg werd het begrip 'rotonde' verrijkt.
In België kan een rotonde er ook zo uitzien.